ගෝලීය අර්බුදය හමුවේ ඇමරිකානු නායකත්වය කෙරෙහි මිත්‍ර රටවල් බලාපොරොත්තු සුන් කර ගනී.

CNN හි නිකෝල් ගෞට්, ජෙනිෆර් හැන්ස්ලෙර්, කයිලී ඇට්වූඩ් සහ අන්ජෙලා ඩෙවාන් විසිනි. මෙය CNN ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනයකි.

(CNN) එක්සත් ජනපදය ලෝක වේදිකාවේ සිය භූමිකාව පහළට හෙළා ගෙන ඇති අතර, කොරෝනා වෛරස් වසංගතයට එරෙහිව සටන් කිරීමට දරන උත්සාහයන් වලක්වන අතර සාම්ප්‍රදායික ගෝලීය නායකයෙකු නොමැතිව ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවෙන් ඉවත්ව ගොස් ඇති බව විශේෂඥයින්, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් සහ විශ්ලේෂකයින් පවසයි.

එක්සත් ජනපදය – සාමාන්‍යයෙන් ගෝලීය අර්බුද සම්බන්ධීකරණය කිරීමට උපකාරී වන මේසයේ ප්‍රධානියා වන නමුත් මෙවර එය ජීවිතාරක්ෂක එන්නත් පිළිබඳ කටයුතු සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සහ යුරෝපා සංගමය විසින් කැඳවන ලද ජාත්‍යන්තර රැස්වීම්වලට අසුන් ගැනීම පවා ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය චීනයට දඬුවම් කිරීමට ඇති තල්ලුව සමඟ මාරාන්තික වසංගතය දේශපාලනීකරණය කිරීමෙන් මිත්‍ර රටවල් වලටත් අනෙත් රටවල් වලටත් පැති තෝරා ගැනීමේ අවදානමක් පවතින බව හිටපු ලෝක නායකයින් අනතුරු අඟවයි.

දරුණු වසංගතයට ගෝලීය ප්‍රතිචාර සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා හොඳම ස්ථානය වන ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අරමුදල් සැපයීම නතර කිරීමට ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය ගත් තීරණය ගෝලීය සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් කම්පනයට පත් කර තිබේ.

වසංගතය පැතිර යාමත් සමඟ විනාශයට පත් වූ රටවල් වලට සහාය වීම අරමුණු කරගත් ගෝලීය සටන් විරාමයක් ඉල්ලා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාවක් සඳහා වූ ඡන්ද විමසීමක් එක්සත් ජනපදය සිකුරාදා අවහිර කළේය. එක්සත් ජනපදයට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් අවශ්‍ය නොවූ අතර එම සංවිධානය කෙලින්ම සඳහන් නොකළ සම්මුතිවාදී අනුවාදයක් ප්‍රතික්ෂේප කළේය – ඒ වෙනුවට එක්සත් ජාතීන්ගේ “විශේෂිත සෞඛ්‍ය ආයතන” උපුටා දැක්වීය.

චීනය සහ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පිළිබඳ කෝපය හේතුවෙන් එක්සත් ජනපදය ජී 7 සහ ජී 20 රැස්වීම්වලදී ගෝලීය සමගිය ප්‍රකාශ කිරීම අවහිර කර ඇත.

අවිශ්වාසය සහ ශෝකය

අතීතයේ දී එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරු ස්ථාවර හඬක් ඉදිරිපත් කළ ද, මෙවර ආසියා පැසිෆික් කලාපයේ සිට යුරෝපා නිරීක්ෂකයින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ වෛරසය පිළිබඳ කෙටි පණිවුඩවලට ඇදහිය නොහැකි, විනෝදය සහ ශෝකය ප්‍රකාශ කරමින් කියා සිටියේ, ඒවා එක්සත් ජනපද ප්‍රතිරූපයට දැඩි හානියක් කරන බවයි.

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය නිලධාරීන් විසින් ට්‍රම්ප් ගේ කොවිඩ් -19 අරමුදල් මෙන්ම G7 රටවල් සමග කෙරෙන වැඩ කටයුතු අත්හිටුවා ඇත. මේ සිදුවීම නිසා ට්‍රම්ප් ලෝක නායකයන් සමඟ ඇමතුම් 50 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් ලබාගෙන ඇත. නමුත් විශේෂඥයින් පවසන්නේ පූර්ණ ගෝලීය සම්බන්ධීකරණයකින් තොරව අරමුදල් සැපයීම සමස්ත ප්‍රගතිය මන්දගාමී කළ හැකි බවයි.

කොරෝනා වයිරස් වසංගතය වෙනත් මාරාන්තික රෝග සඳහා දායක විය හැකි බව විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.

ලොව පුරා මිලියන 4 කට ආසන්න ජනතාවක් වෛරසය ආසාදනය වී ඇති මොහොතක, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් පවසන්නේ ඓතිහාසික අවස්ථාවන්හිදී සහ පූර්ව වසංගත වලදී තමන් දුටු එක්සත් ජනපද නායකත්වය සඳහා බොහෝ රටවල් ආශාවෙන් සිටින බවයි. ජනාධිපති බරක් ඔබාමා ඉබෝලා සහ ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් එච්.අයි.වී/ඒඩ්ස් පිළිබඳ වැඩ උපුටා දක්වති.

“ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ එක්සත් ජනපදය වැඩි වශයෙන් නැඹුරු වීමයි” යැයි එක් යුරෝපීය තානාපතිවරයෙක් පැවසීය. “අපි දන්නවා ඔවුන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් ඇතුළු රටවල් සමඟ ද්වීපාර්ශවීයව විශාල වශයෙන් කටයුතු කරන බව … නමුත් බර්ලින් තාප්පය කඩා වැටෙන විට අප දුටු තීරණාත්මක එක්සත් ජනපද උත්සාහයෙන් පසු රටවල් විශාල ප්‍රමාණයක් රැඳී සිටිනවා. බොහෝ රටවල් විශ්වාස කරන්නේ මෙය එකක් බවයි ඉතිහාසයේ සහ එක්සත් ජනපදය සෑම විටම එම කාලවලදී නායකත්වය ලබා දී ඇත.

විචාරකයින් පවසන්නේ ට්‍රම්ප් පාලනාධිකාරිය විසින් කොරෝනා වෛරසයට ඇති ප්‍රවේශය හුදෙක් වසංගතයට එරෙහි සටනට බාධාවක් පමණක් නොව, එය අවිනිශ්චිතතාව වැඩි කර ඇති බවත්, එක්සත් ජනපදයට ඇති ගෞරවය නැති වී ඇති බවත්, ජාත්‍යන්තර ක්‍රමය තවදුරටත් ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවනු ඇතැයි යන කනස්සල්ල වැඩි වී ඇති බවත්ය.

“ලෝකය ගෝලීය නායකත්වය සොයයි. එය ගෝලීය ගැටළුවක් – එය ලොව ජීවත් වන සෑම කෙනෙකුටම පාහේ බලපායි. මෙය සුපිරි බලවතුන්ගේ නායකයින් ප්‍රතිචාරය සම්බන්ධීකරණය හා ව්‍යුහගත කිරීම සඳහා ඉතා ඵලදායී ආකාරයකින් අපේක්ෂා කරන කාලයකි” යනුවෙන් බ්‍රිතාන්‍ය Chatham House හි ගෝලීය සෞඛ්‍ය වැඩසටහනේ අධ්‍යක්ෂ රොබට් යේට්ස් පැවසීය. “ගෝලීය උත්සාහයන් සම්බන්ධීකරණය කිරීමට එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇතැයි යමෙකු අපේක්ෂා කරනු ඇත. එය මුළුමනින්ම අඩුවී ඇත.

” වසංගතයක් මධ්‍යයේ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සඳහා අරමුදල් කපා හැරීමට ට්‍රම්ප් ගත් පියවර ගෝලීය සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් විසින් දැඩි ලෙස හෙළා දකින ලදි. “එය සම්බන්ධීකරණයේ ඌනතාවයටත් වඩා නරකය. එය විනාශකාරී බවක් පෙනේ.”

ට්‍රම්ප් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය චීනයට පක්ෂග්‍රාහී බවට චෝදනා කරන අතර ඒ පිළිබඳව ජනාධිපතිවරයාට “කනස්සල්ලක්” ඇති බව රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ජේශ්ඨ නිලධාරියෙක් අඟහරුවාදා වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය. එක්සත් ජනපදය “ලෝකයේ විශාලතම සෞඛ්‍ය හා මානුෂීය පරිත්‍යාගශීලීන්” බව නිලධාරියා පුන පුනා අවධාරණය කළ අතර එක්සත් ජනපදය සහ ජනාධිපති ට්‍රම්ප් මෙම වසංගතයට එරෙහිව සටන් කිරීමේ ගෝලීය ප්‍රයත්නයට නායකත්වය දෙන බව කියා සිටියේය.

එහෙත් එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ ජාත්‍යන්තර මැදිහත් වීමක් මෙවර අපේක්ශා කළ නොහැකි බව ලාභ නොලබන ජාත්‍යන්තර ආයතනයක් වන ONE Campaign හි සභාපති සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ගේල් ස්මිත් පැවසීය. “

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ රැස්වීම්වල හදිසි අවශ්‍යතාව, රාජ්‍ය නායකයින් සංවිධානය වීම, උදාහරණයක් ලෙස ගෝලීය සැපයුම් දාමයන් අප කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේදැයි තවමත් එකඟතාවයකට පැමිණ නැත.”- ඇය පවසයි.

මගහරින ලද රැස්වීම්

ලෝකයේ සෑම කෙනෙක්ම එකම භාණ්ඩ සොයමින් සිටිති. ගෝලීය ආර්ථිකය අවශ්‍ය තැන රඳවා තබා ගැනීමට අප වගබලා ගන්නේ කෙසේද?” ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනය සඳහා එක්සත් ජනපද ඒජන්සියේ හිටපු පරිපාලක ස්මිත් ප්‍රශ්න කරයි. G7 සහ G20 රටවල් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ රැස්වීම් කිහිපයක් පවත්වා ඇති බව ඇය සඳහන් කරන අතර, එක්සත් ජනපදය ලෝකය විවිධ මට්ටම්වල බලමුලු ගැන්වීම සඳහා අමතර වෑයමක් දරනු දැකීමට කැමති බව ඇය පවසන්නීය.

එක්සත් ජනපද බලධාරීන් පවසන්නේ ට්‍රම්ප් වෙනත් රටවලට ආධාර සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා G7 ඇමතිවරුන් සමඟ නිරන්තර අන්තර්ජාල රැස්වීම් කැඳවා ඇති නමුත් ධවල මන්දිරය එන්නතක් සෙවීම සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර රැස්වීම් මඟ හැර ඇති අතර එය විශේෂඥයන් ව අපහසුතාවයට පත් කරන බවයි. එක් රැස්වීමක් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් සංවිධානය කරන ලද අතර තවත් රැස්වීමක් සඳුදා රටවල් 40 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් සහ සංවිධාන කිහිපයක් විසින් ඩොලර් බිලියන 8 ක ප්‍රති ges ා රැස් කර ඇති අතර ප්‍රථම වරට ඵලදායී එන්නතක් නිපදවන ඕනෑම අයෙකු එය ලොව පුරා බෙදා හදා ගන්නා බවට ප්‍රතිඤ්ඥාවක් ලබා දුන්නේය.

එක්සත් ජනපදය නොපැමිණීම “සැබවින්ම අවාසනාවන්ත ය” ස්මිත් පැවසුවේය. “එක්සත් ජනපදය ඓතිහාසිකව මෙවැනි අවස්ථා වලදී නායකයෙකු වී ඇති නිසා පමණක් නොව, එන්නතක් නිපදවීමේ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකු වීමේ ජාතික උවමනාවක් එක්සත් ජනපදයට ඇති නිසාත්” ඔවුන් මෙම කාර්යයට සම්බන්ධ වීම නුවණට හුරුය.

ක්‍රමෝපායික හා ජාත්‍යන්තර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයේ ගෝලීය සෞඛ්‍ය ප්‍රතිපත්ති මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යක්ෂ ස්ටීවන් මොරිසන් මහතා පවසන්නේ එක්සත් ජනපදය මෙලෙස වෙන්ව තනි ගමනක යෙදීම ඉතාමත් උන්මත්තක මෙන්ම කරදරකාරී ක්‍රියාවක් බවයි. මක් නිසාද යත්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මෙම වසංගතය ට එරෙහිව ලොව විශාලතම මූල්‍ය ධාරිතාව, විශාලතම පර්යේෂණ හා සංවර්ධන ධාරිතාව සහිත රට නිසාය.”

නිෂ්පාදන හා පරීක්ෂණ ගැටළු ඇතුළුව එන්නතක් සංවර්ධනය කිරීමේදී ඇති වන සංකීර්ණ ගැටළු රාශියක් වෙත ට්‍රම්ප් පරිපාලනය අවදානය යොමු කරත් එය තනි ගමනක් සඳහා ඉඩ විවර වේ යැයි සිතීමත් අපහසු බව ඔහු පැවසීය.

එක්සත් ජනපදය එන්නත් රැස්වීම්වලට නොපැමිණීම පිළිබඳව අඟහරුවාදා නැවත නැවතත් ප්‍රශ්න කළ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු නිලධාරියා, කොවිඩ් සටනට එක්සත් ජනපදය කොපමණ මුදලක් ලබා දෙනවාද යන්න අවධාරණය කළේය. දිනකට පසුව, රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් එක්සත් ජනපදයේ අරමුදල් සහ එන්නත් පිළිබඳ ගෝලීය සන්ධානය වැනි සංවිධාන සමඟ කරන වැඩ කටයුතු අවධාරණය කරමින් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළ අතර එක්සත් ජනපදය එන්නත පිළිබඳ සම්මන්ත්‍රණ “අපගේ අඛණ්ඩ උත්සාහයට ඇතුළත්” බව පැවසීය.

“කෝවිඩ් -19 ට එරෙහි මෙම ගෝලීය සටනේදී අප ප්‍රගතියක් ලබන විට, චීනයෙන් මෙන්ම ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙන්ද අවශ්‍ය වන අසීරු ප්‍රශ්න ඇසීමට එක්සත් ජනපදයට එක්වන අපගේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් සහ හවුල්කරුවන් කෙරෙහි අපි විශ්වාසය තබමු.”

චීනයට දඬුවම් කිරීමට ඇති එක්සත් ජනපදයේ උවමනාව මිත්‍ර රටවල් කැළඹීමට පත් කර ඇත. ඔවුහු එය දකින්නේ වසංගතය සම්බන්ධව ට්‍රම්ප් ගේ පක්ෂග්‍රාහී ක්‍රියා පිළිවෙත නිසා ඔහුට එල්ල වෙන චෝදනා වලින් ඔහුව ආරක්ශා කරගැනීමට ධවල මන්දිරය යොදා ගත් දේශපාලන උපක්‍රමයක් ලෙසය.

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ බුද්ධි අංශ වාර්තා පෙන්වාදෙන පරිදි “වෛරසය චීන විද්‍යාගාරයකින් ආරම්භ වූ බව” කියන චෝදනාවට තවමත් කිසිම සාක්ශියක් ලබා දී නොමැති බව ජර්මානු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු පෙන්වා දෙයි. “එය ඉහත සඳහන් කළ උත්සාහයේ කොටසක් බව පැහැදිලියි.” ඔහු පවසයි.

‘ප්‍රබන්ධයට වඩා අමුතුයි’

ප්‍රංශ තානාපතිවරයෙක් පැහැදිලිවම කියා සිටියේ “අපට චීනයට පිටුපාන්න බැහැ. එය විශාල හවුල්කරුවෙක්. කාටවත් බැහැ. අපි හවුල්කාරිත්වය පවත්වා ගත යුතුයි.”

හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය අගමැතිනි තෙරේසා මේ චීනයට එරෙහි එක්සත් ජනපද ව්‍යාපාරය පිළිබඳ මිත්‍ර පාර්ශවයන් සමඟ වඩාත් සෘජුව කථා කළ අතර ටයිම්ස් ප්‍රකාශනයක අනතුරු ඇඟවූයේ “මෙය ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල වැරදි රේඛාවක් බවට පත්වීමට ඉඩ දීම වැරැද්දක් වනු ඇති” බවයි.

යුරෝපීය රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයා පැවසුවේ රටවල් ගණනාවකට හැඟී යන්නේ “මේ වන විට ප්‍රමුඛතාවය ගෝලීය වශයෙන් වසංගතයට එරෙහිව පැමිණිය යුතු බවත් එයට විශාල සහයෝගයක් අවශ්‍ය බවත්ය.” චීනය එහි කොටසක් විය යුතු අතර ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය ද සම්බන්ධ විය යුතුය. මේ මොහොතේ එම උත්සාහයෙන් ඈත් විය හැකි ඕනෑම දෙයක් මිනිසුන් කලබලයට පත් කරයි.

එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයාගේ හැසිරීම බොහෝ ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින් ද නොසන්සුන් කර තිබේ.

ඔවුන් සහ අනෙකුත් විශේෂඥයින් පවසන්නේ එක්සත් ජනපදය ගෝලීය ව්යසන වලදී ස්ථාවර බලවේගයක්ය යන හැඟීම කෙමෙන් මැකී යන බවයි. බොහෝ දුරට ට්‍රම්ප්ගේ කොරෝනා වෛරසය සම්බන්ධව පැවති රූපවාහිනී සංවාද වලදී ඉදිරිපත් කරන ලද අදහස්, යේට්ස් “දැඩි ලැජ්ජාවක්” ලෙස හැඳින්වීය. සමහර නිරීක්ෂකයින් පෙන්වා දුන්නේ කෝවිඩ්ට එරෙහිව විෂබීජ නාශක එන්නත් කිරීමට මිනිසුන්ට හැකි දැයි සොයා බැලීමට ට්‍රම්ප් කළ යෝජනාව භයානක අදහසක් වන අතර ලොව පුරා සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් ඊට එරෙහිව සටන් කිරීමට පෙළඹී ඇති අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රධාන වෛද්‍ය නිලධාරියා කැමරාව ඉදිරිපිට සිනාසෙමින් එම අදහස අවඥ්ඤාවට ලක් කළේය.

පැරිස්හි ප්‍රංශ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂ තෝමස් ගොමාර්ට් කියා සිටියේ, වසංගතයට ට්‍රම්ප් දක්වන ප්‍රතිචාරය යුරෝපය පුදුමයෙන් බලා සිටින බවත්, ඔහුගේ හැසිරීම “ප්‍රබන්ධයට වඩා අමුතු” බවත්ය.

“ඔහු අපට ඉතා විනෝදකාමී සමබරතාවයක් හා දුකක් ලබා දෙයි. එය එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයෙකුගෙන් බලාපොරොත්තු වන්නක් නොවේ” යැයි ගෝමාර්ට් පැවසීය.

“අපි ට්‍රම්ප් දෙස බලන ආකාරය, මුලදී එය බොහෝ විනෝදජනක විය,” ඩෙල් පිනෝ පැවසීය. “නමුත් එය තවදුරටත් විහිලුවක් නොවේ.”

මුළු පරිශීලකයින් 25 

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

ඔබගේ ඊමේල් ලිපිනය ප්‍රසිද්ධ කරන්නේ නැත. අත්‍යාවශ්‍යයය ක්ෂේත්‍ර සලකුණු කොට ඇත *